Zweden heeft zijn krachtigste EU-instrument ingezet om een cultureel en commercieel hoofdbestanddeel te verdedigen: witte snus. Toen Spanje plannen maakte om het nicotinegehalte te beperken tot 0,99 mg per zakje en alle smaken behalve pure tabak te verbieden, zouden producten zoals Velo snus, Cuba snus, Iceberg snus en Pablo snus daarmee feitelijk van de Spaanse markt zijn verdwenen. In plaats van dit te accepteren, diende Zweden een uitvoerig advies in op grond van artikel 108 van het EG-Verdrag, waardoor Spanje's plannen drie maanden werden bevroren.
Wat witte snus is
Witte snus, ook wel nicotinezakjes genoemd, is de tabaksvrije variant van traditionele Zweedse snus. In plaats van gemalen tabak bevat het zakje een mengsel van nicotine en plantaardige vezels, dus er zit geen tabaksblad in en je hoeft niet te spugen. De zakjes zijn verkrijgbaar in slim- en miniformaat en in sterktes van licht tot extra sterk. Dit is wat de meeste mensen buiten Zweden bedoelen wanneer ze online snus kopen.
Waarom witte snus belangrijk is voor Zweden
Witte snus wordt niet als gezondheidsproduct op de markt gebracht. Minister van Buitenlandse Handel Benjamin Dousa noemde het het krachtigste diplomatieke instrument van Zweden, omdat snus verweven is met het dagelijks leven en de economie van Zweden. Het is niet zomaar een nicotineproduct; het is een exporttraditie met een aanzienlijke economische waarde. Stockholm beschouwt maatregelen ertegen dan ook als een handelskwestie, net zo goed als een regelgevingskwestie.
Waarom de smaakregel belangrijk is
Het plan van Spanje zou niet alleen het nicotinegehalte hebben beperkt; het zou ook alle smaken behalve gewone tabak hebben verboden. Smaak is essentieel voor het gebruik van nicotinezakjes: munt, fruit, cola en bessen zijn samen goed voor het overgrote deel van de verkoop. Een regel die alleen tabak toestaat, zou de categorie in de praktijk dus vrijwel volledig doen verdwijnen. Daarom wordt een nicotinebeperking in combinatie met een smaakverbod gezien als een feitelijk verbod en niet als een beperking.
Nieuw onderzoek
Onderzoekers van de Universiteit van Göteborg hebben hun zorgen geuit over tandvleesontstekingen en letsels door langdurig gebruik van witte snus. In Västra Götaland loopt een vijf jaar durend onderzoek. Inmiddels gebruikt ongeveer een op de vier Zweden van 16 tot 29 jaar regelmatig witte snus. Het onderzoek loopt nog en is het volgen waard. Het herinnert ons eraan dat nicotinezakjes alleen voor volwassenen zijn en specifieke aandachtspunten met zich meebrengen.
De huidige stand van zaken
De bevriezing van drie maanden geeft Zweden de tijd om zijn zaak in Brussel te bepleiten. Andere lidstaten volgen de ontwikkelingen nauwlettend, want de uitkomst kan bepalend zijn voor de regelgeving rond nicotinezakjes in de hele EU. Als Spanje zijn plannen doorzet, kan het geschil verder escaleren. Voorlopig zijn Iceberg snus, Pablo snus en het volledige assortiment verkrijgbaar bij Snusmania, met snelle, discrete levering binnen de EU.
